استراتژی در عمل و مفاهیم پیشرفته

جلسه دوم 2/8/1390

در این جلسه در ابتدا خلاصه ای از مطالب جلسه گذشته ارائه شد.قبل از آن چند واژه مجددا تعریف شد:

استراتژي‌ها :جهت حركت و سمت و سوي ديدگاه هاي سازمان با توجه به شرايط محيطي. برنامه، الگوي رفتاري، پرسپكتيو، سياست يا تصميمي است كه سمت و سوي ديدگاه‌ها و جهت حركت سازمان را نشان مي‌دهد.

اهداف : منظور، خواست، قصد يا آرمان مشخص.

برنامه ریزی : برنامه ريزي عبارتست از فرايندي داراي مراحل مشخص و به هم پيوسته براي توليد يك خروجي منسجم در قالب سيستمي هماهنگ از تصميم‌ها.

برنامه ریزی استراتژیک : برنامه‌ريزي استراتژيك گونه‌اي از برنامه‌ريزي است كه در آن هدف، تعريف و تدوين استراتژي‌هاست.

در ادامه گامهای چهار و پنج و شش از مدل برایسون تشریح شدند.

نکته در همه مراحل تدو ین برنامه استرایژیک "در موارد ابهام" باید ابتدا اطلاعات را جمع آوری نمود و سپس موارد مبهم را با بهینه کاوی (Benchmarking) ، تطبیق داد و ابهام ها را مرتفع نمود.

در ادامه ساختار تیم برنامه ریزی استراتژیک مورد بررسی قرارمی‌گیرد.

این تیم باید متشکل از افراد داخلی سازمان و هم از افراد بیرونی سازمان باشد.این تیم متشکل از بیشتر واحدهای سازمان اعم از واحد منابع مالی ، حسابداری ، فناوری اطلاعات ،آمار و ... باشد .علاوه بر این در این تیم ا زمشاورین و خبرگان مرتبط به کسب و کار نیز برای رسد نمودن فعالیتهای رقبا استفاده می شود.

یکی از افرادی که در زمینه سازماندهی تیم های کاری فعالیتهای مدونی را انجام داده اند ، شخصی به نام مردیت بلبین (Belbin)است.

نامبرده در یک مدل و مکانیزم ارزشیابی توانایی ها و قابلیتهای عمومی افراد را می سنجد و جایگاه آنها را در تیم های مختلف تعیین مینماید.انتخاب سازمان مناسب از افراد برای تشکیل تیم برنامه ریزی استراتژیک به نوع فعالیت کسب وکار ، عمق آن و جایگاه آن فعالیت دارد.

این مدل در لینک مدل بلبین فرمها و پاسخنامه آمده است.

یکی دیگر از پارامترهای تعیین کننده در برنامه ریزی استراتژیک ، تعیین بلوغ سازمانی است.

بلوغ سازمانی (Organization Maturity)به درجه ای از رشد یافتگی سازمان اطلاق می شود که ماهیت وجودی و فعالیت های آن حول آن و در راستای آن شکل می گیرد.با این تعریف اهداف ، خط مشی ها و شیوه های نیل به این اهداف و فعالیتهای سازمان سازمان با توجه به میزان بلوغ سازمان متفاوت است.سطح بلوغ سازمانها را با ابزارها و روشهای مختلف می توان اندازه گیری نمود.بر اساس این تعریف برای بلوغ سازمانها 5 سطح تعریف شده است :سطح 1 – تا سطح 5 ، که سازمانهای با سطح بلوغ یک پایین ترین سطح بلوغ را دارا هستند.

تدوین برنامه های استراتژیک برای سازمانهای باسطح بلوغ بالای 2 امکان پذیر است.

برخی از استانداردهای اندازه گیری بلوغ سازمانی عبارتند از : OPM3

یک نمونه از اندازه گیری سطح بلوغ سازمان در لینک زیر آمده است

نمونه اندازه گیری بلوغ سازمانی در فولاد مبارکه

نمونه اندازه گیری بلوغ سازمان

در ادامه مدل برایسون و مراحل گفته شده در جلسه قبل مجدد مورد بررسی قرار می گیرد:

...

گام چهارم : تعریف ماموریت سازمان است

ماموریت سازمان جملات و عباراتی است که اهداف نهایی سازمان ، فلسفه وجودی ، ارزشهای حاکم بر سازمان و نحوه پاسخگویی به ذینفعان را مشخص می سازد.علاوه بر این موارد ، اختلافات درون سازمانی را مرتفع ساخته و بستر بحث ها و فعالیتهاب سازنده و موثر را هموار می کند.

اهمیت تعریف و تعیین ماموریت سازمان در این است که توافق بر آن ، تمام فعالیتهای سازمان را همسو می‌سازد و انگیزش و توجه ذینفعان سازمان خصوصا کارکنان آن را افزایش می دهد.

باید مطمئن شویم وظایف سازمان با ماموریت انطباق دارد.برای این کار یک جدول ترسیم می شود و میزان انطباق با یک عدد مشخص می شود.

وظایف را در سطرها می نویسیم و ماموریتها را در ستون می نویسیم و در جلوی هر ستون میزان انطباق وظایف با اجزای ماموریت سازمان را مشخص می نماییم.به عبارت دیگر مشخص مینماییم که کدام وظیفه در انطباق با کدام بخش از ماموریت سازمان تعریق شده و میزان انطباق آن تا چه حد است.

گام پنجم در مدل برایسون - شناخت محیط سازمان

اساس و بنیان لازم برای اتخاذ تصمیمات وانجام عملیات استراتژیک ، شناخت شرایط است.برایاین که یک سازمان در رسیدن به ماموریت خود موفق گردد ، باید شرایط حاکم بر خود رابه خوبی شناسایی نماید.در این مرحله محیط خارجی سازمان در قالب شرایط سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و تکنولوژیکی مورد شناسایی قرار گرفته و نقاط قوت و ضعف آن برای سازمان مشخص می شود. در راستای شناخت محیط سازمان ، محیط داخلی نیز در قالب ورودی ها، خروجی ها فرآیندها و عملکرد سازمان مورد مطالعه قرار می گیرند.

دو ابزار مرسوم برای انجام این مرحله ماتریس SWOT و ابزار PEST است.

مدل برنامه ریزی استراتژیک باعث میشود تعدادی ابزار و کاربرد آنها مطرح باشد.

وقتی میخواهیم فرصتهاو ضعفها را بشناسم باید محیط را با شاخصهایی اندازه گیری نماییم.

تحلیل PEST معمولا محیط بیرون را مورد توجه قرار می دهد.

تحلیل PEST جای خودش را به PESTLE داده است ولی هنوز ب عنوان یک روش تحلیلی پایه روی آن حساب می شود و از آن استفاده می شود.

گام ششم در مدل برایسون تعیین موضوعات استراتژیک پیش روی سازمان است .

این مرحله قلب فرآیند برنامه ریزی استراتژیک است.موضوعات استراتژیک تصمیمات سیاسی و اساسی هستند که بر اختیارات ، ماموریت ، ارزشها ، محصول یا خدمات ارائه شده ، مراجعان یا استفاده کنندگان ، هزینه ها ، تامین منابع مالی ، سازمان یا مدیریت تاثیر می گذارد.

هدف ار این مرحله تعیین انتخابهایی است که سازمان با آنها مواجه است.

برای یک سازمان انتخاب موضوعات مهم و Strategic Subject بسیار اهمیت دارد و میتواند سمت و سوی سازمان را تعیین نماید