AHP - Analytic Hierarchical Process

در عصر حاضر، ما در زندگي روزمره با تصميم گيري هاي چند معياره مختلفي رو به رو هستيم؛ از انتخاب يك لپ تاپ تا انتخاب شغل و ...

روش مذکور یکی از روشهایی علمی است که برای تصمیم گیری چند معیاره مورد استفاده قرار می گیرد.

ین روش براساس تحلیل مغز انسان برای مسائل پیچیده وفازی پیشنهاد گردیده است .این روش توسط محققی به نام <<توماس –ل-ساعتی>>در سال 1970پیشنهاد گردید بطوریکه کاربردهای متعدی از آن زمان تاکنون برای این روش مورد بحث قرار گرفته اند .دو نوع مفهوم فازی (مبهمی)توسط پرفسور ساعتی مطرح گردید :یکی مفهوم فازی در درک و دیگری مفهوم فازی در معنی .

فازی در درک به علت پیچیدگی پدیده ها بوجود می آید که بلافاصله قابل درک نیستند وفازی در معنی به علت نسبیت معانی است یعنی "معنی"پدیده ها بستگی به عملکرد آنها در رسیدن به مقاصد مختلف دارد .در صورت تجزیه پدیده ها به عناصر کوچکتر ،آنها هنوز فازی خواهند بود زیرا نسبت به مبانی تجزیه دارای معانی مختلفی هستند .

روشهای ساعتی به این منظور است که به هر دو نوع مفهوم از فازی بودن معنا بخشد،بدین طریق که نسبت فازی بودن را از طریق یک ساختار رده ای (متشکل از ابعاد مختلف در سطوح مختلف )بصورت مقایساتی زوجی اندازه گیری می کند

AHP وکاربرد آن بر سه اصل زیرین استوار است :

الف- ترسیم درخت سلسله مراتبی برای اصل بر پائی یک ساختار وقالب رده ای برای مساله .

ب- اصل تدوین و تعیین اولویتها با برقراری ترجیحات از طریق مقایسات زوجی (بصورت نرخ نهائی جانشین ).

ج- اصل سازگاری منطقی داده ها با برقراری سازگاری منطقی از اندازه گیری های انجام شده.

بر اساس این سه اصل الگوریتم انجام روش پس از ترسیم درخت سلسله مراتبی به شرح زیر است :

0 – ترسیم درخت سلسله مراتبی

1- تعیین هدف

2-انتخاب شاخصهای مهم

3- تعیین گزینه ها

4- تعیین ماتریس مقایسات زوجی شاخصها:

اهمیت یکسان

1

نسبتا مرجح

3

ترجیح زیاد

5

ترجیح خیلی زیاد

7

ترجیح فوق العاده

9

ارزشهای بینابین

2و4و6و8

5- به هنجار کردن(نرمال کردن) ماتریس مقیسات زوجی:

هر یک از عناصر ماتریس مرحله 4 را بر مجموع ستون مربوطه تقسیم می کنیم. ماتریسی که به این ترتیب به دست می آید را ماتریس هنجار شده (نرمال شده) می نامند.

6- محاسبه وزنهای نسبی هر شاخص:

محاسبه میانگین حسابی هر سطر ماتریس نرمال شده.

7- تعیین ماتریس مقایسات زوجی گزینه ها و سپس محاسبه ماتریس نرمال شده و وزنهای نسبی برای آنها به تفکیک هر شاخص.

8- رتبه بندی گزینه ها: ضرب ماتریس وزن نسبی شاخصها در ماتریس وزن نسبی گزینه ها و رتبه بندی بر اساس اعداد حاصلضرب 2 ماتریس. در این مرحله کار رتبه بندی په پایان رسید ه است.

و در گام آخر اصل سوم انجام می شود.

9- محاسبه نرخ ناسازگاری (تعیین اینکه آیا بین مقایسات زوجی سازگاری وجود دارد یا خیر؟)

یک نمونه برای انتخاب خودرو را از اینجا دانلود نمایید.